Tarihçesi

Başçiftlik İlçesinin kuruluş tarihi hakkında kesin bir bilgi yoktur. Kuruluş tarihi yaklaşık 400 senenin üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. Bir rivayete göre ilçenin Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon-Rum,Pontus devleti üzerine açtığı sefer sonucu kurulduğu da söylenir. Başçiftlik daha önce Niksar ilçesinin doğu bölümüne rastlayan ve Ayvaz önü mevkiine yakın bir yerde ilk yerleşimini yaptığı bilinir. Hatta o zamanki Başçiftlik mezarlığı çok yakın zamanlara kadar aynı adla anılmakta idi. Söz konusu mezarlık yakın zamanlarda Niksar Belediyesinin arsa parselleri ve şahısların buralara sahip çıkması sonucu mezarlık dağıtılmıştır. Tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, o zamanki sosyal durum ve Niksar çevresindeki bataklıklar ile o sıcak havadaki sivrisinek burada yasayan halkı rahatsız etmiştir. Yine o zamanki Başçiftlik halkından olan bazı şahıslar bulundukları yerden doğuya doğru gittiklerinde geniş ormanlıklar ve soğuk akarsular arasında bugünkü Başçiftlik ilçesinin merkez camisinin bulunduğu yerde,geniş bir alan bulmuşlardır. Geri döndüklerinde halklarına: “ Öyle bir yer bulduk ki otu sümbül kuşu bülbül” diye methetmişlerdir. Bunun üzerine köy halkından beş hanenin buraya yerleştiğini daha sonrada göçmeyerek ikameti devam ettirdiği söylenir. İsminin de buradaki beş haneden dönüşerek Beşçiftlik oldugu, daha sonrada Başçiftlik ‘e dönüştüğü rivayet edilir.

Kasabanın (Reşadiye) kuzey batısında beş saat uzakta (yaya olarak) 350 haneli büyük ve eski bir köydür. Denizden yüksekliği 1500 metredir. 2000 nüfuslu ve resmi okulunda 2 öğretmen vardır. Sokakları kısmen kaldırımlıdır. Köye su getirmek gibi hayrat yapan kadınlar vardır. Suları temiz, arazileri sulak ve çayırlıkları çoktur. Arazileri de oldukça münbit (verimli) olduğundan geçim vaziyetleri iyidir. Niksar la Başçiftlik arasında bulunan dağ silsilesinin doğu eteğinde bulunan bu köy Niksar’a altı saat (yaya) mesafededir. Aradaki Keltepe namındaki dağ silsilesin arızalı olması sebebiyle yol inişli ve çıkışlıdır. Tarihi kısımda Evliya Çelebi seyahatnamesinde yazıldığı veçhile vaktiyle Erzurum Eyaletinin hududu Başçiftlik ten başlamakta olduğundan burasının çok eski bir köy olduğu anlaşılmaktadır. Erzurum Eyaletine tayin olunan Defterdarzade Mehmet Paşayı Erzurum memur ve ayanı Başçiftlik de karşılayarak kurbanlar kesilmiş, kendisine hediyeler takdim edilmiştir. Esasen vaktiyle şark orduları Niksar menzilinden kalktıktan sonra Başçiftliğe gelirler, buradan sonra ovacık içinden ve Hasanşeyh köyünden, Baydarlı köyünden geçerek yaz mevsiminde Erdemkırı üzerinden ve kış mevsiminde de Çavdar köyü üzerinden geçtikten sonra Koylehisar menziline varırlardı. 1939 Reşadiye depreminde bu köyde sekiz nüfus zayiatı olmuş, üç dört hanenin yıkılmasından başka bir tahribat olmamıştır. Başçiftlikliler zeki ve çalışkandırlar. Dere kenarlarında büyük kavaklıklar tesis etmişlerdir. Yaylaları Perşembe yaylasına yakındır. İçlerinde pek çok sanatkarlar vardır. Bir çokları sahildeki şehirlere giderek çalışıp para kazanırlar. Meşhur alimlerden Hasan Hoca ve Yusuf Hoca bu köydendir. Yusuf Hocanın vefatı üzerine aslen Başçiftlikli olup Niksar da oturan Osman Hoca köyüne avdetle (dönerek) Yusuf hocanın yerini tutmaktadır. Köyün pek çok hanedanları vardır. Bunlardan merhum Halil Efendi ve mahdumu Muttalip Efendi, Hasan Efendi, Ahmet ve Yusuf Yıldız, Ahmet Çavuş, İbrahim ve Osman Ustalar zikrolunabilir.

Kaynak: Tokat Raşadiye Halk Kitabı Prof Dr. Ali Rıza ATASOY İstanbul-1950 Shf:607-608